کاهش علاقه به کتابخوانی و اولویت مبارزه با قاچاق کتاب در جامعه
نشست نمایندگان صنوف نشر و تعدادی از ناشران و کتابفروشان با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی روز دوشنبه 26 آبانماه 1404 برگزار شد. در این نشست سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با ارائه نتایج تازهترین پیمایشهای فرهنگی، وضعیت مطالعه و مصرف فرهنگی در کشور را بررسی کرد. او نسبت به کاهش توجه به کتابخوانی در جامعه هشدار داد و گفت: روند کاهشی مطالعه کتابهای غیردرسی در دو دهه گذشته زنگ خطری برای فرهنگ عمومی و آینده صنعت نشر است. با این حال، نتایج پژوهشها نشان میدهد مردم زمان قابل توجهی را صرف مطالعه محتوای علمی در فضای مجازی میکنند که نشاندهنده تغییر الگوی مصرف فرهنگی است و باید در سیاستگذاریها بازتاب یابد.
صالحی چهار مسئله اصلی صنعت نشر را تشریح کرد. نخست، تحریک تقاضا برای کتابخوانی و خلق مخاطبان جدید از طریق تقویت نقش مدارس، مهدکودکها و ارائه تسهیلات خرید کتاب برای دانشجویان. دوم، مقابله با قاچاق کتاب و نسخههای بدلی که اقتصاد نشر را تحت فشار قرار داده است. سوم، افزایش نقش نهادهای صنفی و مدنی در مدیریت حوزه نشر و کوچکتر شدن نقش دولت در تولید و توزیع فرهنگی. چهارم، توسعه پژوهشهای پایه و انتشار آزاد دادهها و آمارهای نشر برای تصمیمگیریهای دقیق و علمی.
او همچنین بر ضرورت گسترش حضور بینالمللی ایران در عرصه کتاب، ارتقای کیفیت نمایشگاههای کتاب، حل چالشهای مالیاتی ناشران و بهرهگیری از فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی در سیاستگذاری فرهنگی تأکید کرد. صالحی گفت: وضعیت مطالعه در کشور نیازمند اقدامی هماهنگ و ملی است و آینده صنعت نشر و هویت فرهنگی جامعه به تصمیمهای امروز وابسته است.
در این نشست، چالشهای اقتصادی ناشران، تخفیفهای بالای برخی پلتفرمهای فروش کتاب، کاهش سهم بازار کتابفروشان سنتی، گسترش کتابهای بدلی، نقش مدارس در تقویت بازار کتاب کودک و نوجوان، و ضرورت نظارت و هماهنگی میان وزارتخانهها و تشکلهای صنفی مورد بحث قرار گرفت. همچنین بر اهمیت حمایت از نویسندگان، بهروزرسانی نرمافزارهای نمایشگاه کتاب، و استفاده از پژوهشهای بنیادی برای برنامهریزی بازار تأکید شد.