علوم شناختی فرهنگ یکی از موضوعات مهم در جوامع امروزی است که میتواند به حل بحرانهای فرهنگی کمک کند. بررسی مدلهای فرهنگی، بهویژه در ارتباط با مفاهیم اسلامی، راهی مؤثر برای بهبود وضعیت فرهنگی جامعه محسوب میشود.
مدلهای فرهنگی از حوزه هوش مصنوعی و تحلیل رفتار انسانها نشأت گرفتهاند. در ابتدا تصور میشد نسخههای رفتاری انسانها شخصی هستند، اما مشخص شد این نسخهها خصلت فرهنگی دارند و تفاوتهای فرهنگی بر رفتارهای مشابه در جوامع مختلف تأثیر میگذارد. برای مثال، نحوه برگزاری مراسم عزاداری در ایران و چین متفاوت است، زیرا هر فرهنگ نسخه رفتاری خاص خود را دارد.
مدلهای فرهنگی ابزار مهمی برای تغییر و مدیریت بحرانها هستند. فضای مجازی و رسانهها نقش مؤثری در شکلدهی مدلهای فرهنگی جدید دارند و میتوانند رفتارهای فرهنگی افراد را تحت تأثیر قرار دهند.
تفکر فرهنگی رهبر انقلاب نیز بر استفاده از مدلهای فرهنگی تأکید دارد. ایشان از مفاهیم قرآنی و تاریخی مانند «مسجد ضرار» و «بصیرت سیاسی» برای تحلیل وضعیت اجتماعی و سیاسی بهره میبرند و از استعارههایی مانند «تهاجم فرهنگی» و «فتنه» برای انتقال دلالتهای فرهنگی استفاده میکنند.
برای تحول فرهنگی در ایران، سه گام اساسی شامل تحلیل مدلهای فرهنگی قرآنی، شناسایی مدلهای موجود در جامعه و کشف الگوریتمهای تغییر این مدلها ضروری است. این رویکرد میتواند به رفع بحرانهای فرهنگی و بهبود وضعیت جامعه کمک کند.
