در دنیای امروز با پیشرفت فناوریهای نوین، ماهیت بسیاری از کسبوکارها و شیوه فعالیت در بازار کار تغییر کرده و این امر به ظهور پدیدهای به نام «اقتصاد دیجیتال» منجر شده است. اقتصاد دیجیتال مجموعهای از فعالیتهای اقتصادی مبتنی بر فناوریهای دیجیتال است که در آن این فناوریها اصلیترین عامل ایجاد ارزش برای افراد، سازمانها و جامعه محسوب میشوند. کارشناسان معتقدند اقتصاد دیجیتال میتواند به کاهش هزینهها و نرخ بیکاری کمک کند، اما ورود به آن نیازمند مهارتهای تخصصی است. هر کسبوکاری که از اینترنت و ابزارهای دیجیتال استفاده میکند، بخشی از اقتصاد دیجیتال به شمار میآید. سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی کشور حدود ۴.۹ درصد است، در حالی که میانگین جهانی آن ۱۵ درصد است.
اقتصاد دیجیتال به طور قابل توجهی بر بازار کار تأثیر گذاشته است. تغییر در ساختار شغلی، افزایش نیاز به مهارتهای دیجیتال، کاهش مشاغل سنتی و ظهور مشاغل جدید از جمله تأثیرات این تغییرات هستند. در سال ۱۴۰۰، سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص ملی حدود ۴.۷۲ درصد بود و این در حالی است که طی سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ این سهم در ایران کاهش یافته است. در برنامه هفتم توسعه، هدفگذاری شده تا سهم اقتصاد دیجیتال به ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی تا سال ۱۴۰۷ برسد.
نشست فعالان اقتصاد دیجیتال با سران قوا به منظور بررسی مطالبات این حوزه برگزار شد. در این نشست، فعالان استارتاپی خواستار حمایتهای حاکمیتی، تسهیلگری رگولاتوری و تقویت زیرساختها شدند. رئیس جمهور قول داد که نشستی با حضور سران قوای مقننه و قضائیه برای بررسی درخواستها ترتیب دهد. این نشست برگزار شد و فعالان حوزه دیجیتال دغدغههای خود را مطرح کردند و تصمیماتی برای رفع برخی موانع اتخاذ شد.
اقتصاد دیجیتال ایران دارای پتانسیل رشد بالایی است که میتواند مسیر توسعه کشور را هموار کند، اما این پتانسیل تحت فشار تحریمهای خارجی و سیاستهای داخلی قرار گرفته است. استفاده از هوش مصنوعی و سیستمهای هوشمند برای تقویت ساختارهای اداری و اقتصادی کشور ضروری است، اما بزرگترین مانع ضعفهای مدیریتی است. موفقیت در این زمینه نیازمند فاصله گرفتن مدیران از روشهای سنتی و بهکارگیری فناوریهای جدید است. اقتصاد دیجیتال باعث تغییر در ساختار مشاغل و نیاز به آموزش نیروی کار برای مشاغل جدید میشود و شناسایی زودهنگام این مشاغل اهمیت دارد.
اقتصاد دیجیتال با استفاده از ابزارهای دیجیتال مانند اینترنت، دستگاههای هوشمند و فناوریهای نوین نظیر بلاکچین و هوش مصنوعی رویههای مرسوم را متحول کرده است. بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال میتواند به کاهش هزینههای تولید، توزیع و بازاریابی منجر شود، اما توسعه اقتصاد دیجیتال نیازمند پلتفرمهای قوی و زیرساختهای مناسب است. دستیابی به سهم پیشبینی شده در برنامه توسعه نیازمند همافزایی و همراهی دستگاههاست. دولت چهاردهم بر پشتیبانی و تقویت فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال با هدف دستیابی به سهم ۱۰ درصدی این بخش از تولید ناخالص داخلی تأکید دارد.
