در اواسط دهه ۱۹۹۰، فناوری اطلاعات و ارتباطات به طور بیسابقهای در جهان رشد کرد. در این دوره، تورم و بیکاری کاهش یافت و رشد اقتصادی و بهرهوری به شدت افزایش یافت. شرکتهای نوپای اینترنتی، مشهور به «دات-کام»، توجه سرمایهگذاران را جلب کردند و سرمایهگذاریهای عظیمی به این حوزه سرازیر شد. از سال ۱۹۹۸ به بعد، سرمایهگذاران با تشویق تحلیلگران مالی، سهام این شرکتها را خریداری کردند، بدون توجه به مدل کسبوکار یا سودآوری واقعی آنها. ارزش سهام بر اساس حدس و گمان و تبوتاب بازار افزایش یافت، در حالی که بسیاری از این شرکتها هیچ درآمدی نداشتند.
ارزش سهام در بورس نزدک (Nasdaq) از ۱۱٪ در سال ۱۹۹۰ به ۸۰٪ در دسامبر ۱۹۹۹ رسید و در مارس ۲۰۰۰ به اوج خود یعنی ۵,۰۴۸ واحد رسید. این رشد نشاندهنده شکلگیری یک حباب مالی بود که با طولانیترین دوره توسعه اقتصادی در ایالات متحده همزمان شد. «نتاسکیپ» به عنوان اولین مرورگر وب مدرن، جرقه اصلی این حباب را زد و سرمایههای عظیمی به سمت شرکتهای اینترنتی سرازیر شد. اما در سال ۲۰۰۰، حباب دات-کام منفجر شد و بسیاری از شرکتهای فناوری ورشکست شدند، که به رکود اقتصادی در سال ۲۰۰۱ منجر شد.
آیا تاریخ تکرار میشود؟ نمودارهای اخیر نشان میدهند که شاخص نزدک پس از عرضه «چتجیپیتی» شباهت زیادی به دوران دات-کام دارد. جهش ۱۳۲.۴۹ درصدی نتاسکیپ و جهش ۱۰۵.۶ درصدی چتجیپیتی نشاندهنده هیجان بازار است. با این حال، رشد دوران چتجیپیتی سنجیدهتر به نظر میرسد و شرکتهای معتبر و سودآوری مانند انویدیا و مایکروسافت در این حوزه فعال هستند.
سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، اشاره کرده که ممکن است برخی در حوزه هوش مصنوعی پول زیادی از دست بدهند. مارک زاکربرگ نیز اعلام کرده که برای عقب نماندن از هوش مصنوعی، میلیاردها دلار خرج خواهد کرد. برخی معتقدند که ارزشگذاری شرکتهای هوش مصنوعی نگرانکننده است و ممکن است سقوطی مشابه دوران دات-کام رخ دهد. اما برخی دیگر معتقدند که هوش مصنوعی اقتصاد را متحول خواهد کرد و ارزش اقتصادی عظیمی خلق میکند.
چرخه هایپ، مدلی است که مسیر تکامل فناوری جدید را از معرفی تا بلوغ توضیح میدهد. این چرخه به کسبوکارها کمک میکند تا هیجانات زودگذر را از روندهای واقعی تشخیص دهند. احسان عزیزی، همبنیانگذار Aval Ai، معتقد است که هوش مصنوعی مولد وارد «دره سرخوردگی» شده و شرکتها محدودیتهای آن را شناختند. اما فناوریهایی مانند «ایجنتهای هوش مصنوعی» در اوج هیجانات قرار دارند.
عزیزی در گفتوگویی اشاره کرد که رشد کنونی بازار هوش مصنوعی ممکن است به یک حباب منجر شود. او معتقد است که تغییرات سریع و سرمایهگذاریهای عظیم در این حوزه، احتمال حباب را افزایش میدهد. با این حال، شرکتهای بزرگ مانند مایکروسافت و گوگل، به دنبال از دست ندادن بازار هستند و هزینه کردن برای آنها توجیهپذیر است.
