پژوهشگران موفق شدند کد باستانی مایاها برای پیشبینی دقیق خورشیدگرفتگی را رمزگشایی کنند. این کد که در کتابی مشهور به «کدکس درسدن» پنهان بوده، نشاندهنده روشهای هوشمندانه تمدن مایا برای پیشبینی رویدادهای آسمانی با دقتی چشمگیر است.
کدکس درسدن یکی از چهار نسخه بازمانده از کتابهای تصویری مایایی است که قدمت آن به قرنهای یازدهم یا دوازدهم میلادی بازمیگردد. این کتاب از پوست درخت ساخته شده و بهصورت آکاردئونی با ۷۸ صفحه نگارش یافته است. محتوای این کتاب شامل دانش اخترشناسی، طالعبینی، فصول و پزشکی است. صفحات آن بهصورت دستی نوشته شده و با رنگهای درخشان تزیین شدهاند.
تمدن مایا رویدادهای آسمانی را با سرنوشت خدایان و چرخههای کیهانی مرتبط میدانست. پیشبینی خورشیدگرفتگی برای مایاها اهمیت حیاتی داشت، زیرا ساختار دینی و اجتماعی آنها بر اساس نظم کیهانی شکل گرفته بود. در هنگام خورشیدگرفتگی، مراسمهای آیینی از جمله خونریزی و قربانی انجام میشد تا تداوم نظم جهان تضمین شود.
یکی از جدولهای موجود در کدکس درسدن به تقویمنگاران مایا امکان میداد خورشیدگرفتگیها را در یک بازه ۱۱٬۹۶۰ روزه (۴۰۵ ماه قمری) پیشبینی کنند. پژوهشگران پیشتر تصور میکردند مایاها پس از پایان این چرخه، جدول را از ابتدا آغاز میکردند، اما این روش خطاهایی ایجاد میکرد که با دقت نجومی مایاها همخوانی نداشت.
اکنون جان جاستسون، زبانشناس دانشگاه آلبانی، و جاستین لوری، باستانشناس دانشگاه ایالتی نیویورک، در مطالعهای جدید نشان دادهاند که مایاها جدول جدید را نه در انتهای چرخه، بلکه در ماه ۳۵۸ جدول فعلی آغاز میکردند. این روش باعث میشد پیشبینیها تنها با خطای حدود دو ساعت و ۲۰ دقیقه انجام شود. همچنین مایاها برای حفظ دقت سیستم، محاسبات را گهگاه در ماه ۲۲۳ بازتنظیم میکردند.
براساس محاسبات جدید، این روش به مایاها امکان میداد تمام خورشیدگرفتگیهای مشاهدهپذیر در قلمرو خود بین سالهای ۳۵۰ تا ۱۱۵۰ میلادی را با دقتی حیرتانگیز پیشبینی کنند. این سیستم میتوانست دقت جدول را برای همیشه حفظ کند، بهطوریکه انحراف آن در یک بازه ۱۳۴ ساله کمتر از ۵۱ دقیقه باقی بماند.
این پژوهش که در نشریه Science Advances منتشر شده است، بار دیگر دانش عمیق و ریاضیات پیشرفته تمدن مایا را در پیوند با کیهان به نمایش میگذارد.
