پروژه سانکچر: ارسال تراشههای هوش مصنوعی گوگل به فضا
گوگل در حال آغاز پروژهای جاهطلبانه به نام "سانکچر" است که هدف آن فراتر بردن مرزهای یادگیری ماشینی و ارسال تراشههای هوش مصنوعی به مدار زمین میباشد. این پروژه به دنبال ایجاد یک فصل جدید در پژوهشهای فضایی و یادگیری ماشین است و در تلاش است تا محاسبات هوش مصنوعی را در فضا مقیاسپذیر کند.
در پروژه سانکچر، تراشههای اختصاصی گوگل که تحت عنوان Tensor Processing Unit یا TPU شناخته میشوند، در یک شبکه از ماهوارههای بههمپیوسته قرار خواهند گرفت. این شبکه از انرژی نامحدود خورشید در مدار زمین برای پردازش مدلهای یادگیری ماشینی استفاده خواهد کرد. به گفته گوگل، قرار گرفتن در مدار همزمان با طلوع و غروب خورشید، کارایی پنلهای خورشیدی را تا ۸ برابر افزایش میدهد و نیاز به باتری و منابع انرژی پشتیبان را کاهش میدهد.
گوگل به این نکته اشاره کرده است که فضا میتواند به یکی از بهترین مکانها برای گسترش توان پردازشی هوش مصنوعی تبدیل شود. ماهوارههای این پروژه از طریق اتصالات نوری بینماهوارهای به یکدیگر متصل خواهند شد و دادهها را با پهنای باند بسیار بالا و تأخیر کم میان چندین شتابدهنده سختافزاری توزیع خواهند کرد، مشابه عملکرد دیتاسنترهای بزرگ بر روی زمین. برای تحقق این هدف، پهنای باند بین ماهوارهها باید به دهها ترابیت در ثانیه برسد و این ماهوارهها باید در فاصلههای کمی از یکدیگر پرواز کنند.
مهندسان گوگل اعلام کردهاند که چنین فاصله کمی نیاز به مانورهای ناچیز برای حفظ موقعیت مداری دارد و امکان ایجاد آرایش پایدار ماهوارهها را فراهم میکند. این شرکت همچنین آزمایشهایی بر روی مقاومت تابشی تراشههای TPU نسل Trillium و v6e انجام داده که نتایج امیدبخشی به همراه داشته است. بر اساس گزارش گوگل، تنها بخش حساس تراشهها که سیستم حافظه HBM است، پس از دریافت دوزی سه برابر بیشتر از حد انتظار، علائم ناپایداری جزئی نشان داده است. در هیچ یک از آزمایشها خرابی سختافزاری مشاهده نشد که این امر نشاندهنده مقاومت بالای تراشههای Trillium برای استفاده در فضا است.
چشمانداز اقتصادی پروژه سانکچر نیز امیدوارکننده به نظر میرسد. گوگل پیشبینی میکند که تا اواسط دهه ۲۰۳۰، هزینهی پرتاب به زیر ۲۰۰ دلار برای هر کیلوگرم برسد و در این صورت، ایجاد و بهرهبرداری از دیتاسنترهای فضایی میتواند از نظر هزینه با دیتاسنترهای زمینی برابری کند. این شرکت تأکید میکند که هیچ مانع فیزیکی یا اقتصادی غیرقابل عبوری برای تحقق ایده محاسبات یادگیری ماشینی در فضا وجود ندارد.
با این حال، مسیر پیش روی پروژه سانکچر بدون چالش نیست. گوگل باید بر موانع موجود در زمینه مدیریت حرارتی در فضا، ارتباطات پهنباند زمینی و اطمینان از پایداری سیستمها در مدار غلبه کند. به عنوان گام اول، این شرکت با شرکت Planet همکاری خواهد کرد تا تا اوایل سال ۲۰۲۷ دو ماهواره آزمایشی را به فضا ارسال کند. این ماهوارهها عملکرد مدلهای یادگیری ماشینی و تراشههای TPU را در محیط فضایی ارزیابی کرده و قابلیت اتصال نوری میان ماهوارهها برای انجام وظایف محاسباتی توزیعشده را بررسی خواهند کرد.
اگر این آزمایشها موفقیتآمیز باشند، پروژه سانکچر میتواند آینده هوش مصنوعی را از زمین به مدارهای خورشیدی تغییر دهد، جایی که خورشید نه تنها منبع انرژی، بلکه سوختی برای محاسبات بیپایان خواهد بود.
